Truyện “Đồng tiền Vạn Lịch” trong Tài liệu Giáo dục địa phương lớp 6 của Hải Phòng: Băn khoăn và đánh giá lại

Nhiều giáo viên Trung học cơ sở cho rằng câu chuyện “Đồng tiền Vạn Lịch” không phù hợp với tiêu chí lựa chọn và mang tính “phản giáo dục”.

Tiêu chí lựa chọn đúng hay sai?

Trong năm học 2021 – 2022, Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đã triển khai cho lớp 6. Một phần của chương trình là giáo dục địa phương, trong đó nội dung được xác định là một môn học. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã giao cho các địa phương viết nội dung dựa trên nhiều lĩnh vực như văn hóa, lịch sử truyền thống, địa lý, kinh tế, chính trị – xã hội… của địa phương.

Tại Hải Phòng, khi giảng dạy tài liệu giáo dục địa phương, nhiều giáo viên cho rằng, trong chủ đề 3 – Truyện cổ dân gian Hải Phòng, việc đưa câu chuyện “Đồng tiền Vạn Lịch” vào là không phù hợp.

Một giáo viên chia sẻ rằng phần giới thiệu đầu chủ đề tổng hợp một số truyện cổ Hải Phòng tiêu biểu. Nhưng khi đến văn bản đọc hiểu, lại là truyện “Đồng tiền Vạn Lịch”. Không có căn cứ nào cho rằng đây là truyện cổ Hải Phòng. Thậm chí có ý kiến cho rằng truyện này xuất xứ từ miền Trung. Với loại hình văn học dân gian như vậy, rất khó xác định nguồn gốc chính xác. Vậy tại sao sách Tài liệu Giáo dục địa phương Hải Phòng lại giới thiệu truyện này như một truyện cổ tiêu biểu của Hải Phòng?

Bên cạnh đó, giáo viên còn cho rằng câu chuyện “Đồng tiền Vạn Lịch” có yếu tố phản giáo dục.

Cụ thể, câu chuyện mở đầu bằng chi tiết ghen tuông rồi đuổi vợ của Vạn Lịch. Đối với học sinh lớp 6 còn ngây thơ, chi tiết này có vẻ chưa phù hợp với khả năng tiếp thu của các em.

Thêm vào đó, Mai Thị tìm thấy vàng của Vạn Lịch, mặc dù biết rõ đây là vàng của Vạn Lịch, nhưng hai vợ chồng vẫn sử dụng và trở nên giàu có. Thậm chí, khi gặp lại Vạn Lịch sau này, Mai Thị lại mỉa mai và khoe khoang về mình mà không nhắc đến số vàng đã nhặt được của Vạn Lịch. Chi tiết này đòi hỏi giáo viên phải giảng dạy học sinh về lòng trung thực, về câu “nhặt được của rơi trả người đánh mất”.

Học sinh lớp 6 làm sao có đủ khả năng phản biện để hiểu đúng và sai một cách rõ ràng, đặc biệt khi sách còn đưa ra câu hỏi: “Qua truyện ‘Đồng tiền Vạn Lịch’, nhân dân ta gửi gắm ước mơ về một cuộc sống như thế nào?”. Sách giáo viên gợi ý là “ước mơ về một cuộc sống sung túc, no đủ”. “Như vậy có nghĩa là sách địa phương Hải Phòng muốn hướng học sinh đến việc mơ ước về cuộc sống no đủ bằng cách chiếm dụng của người khác”, một giáo viên băn khoăn.

Ngoài ra, trong truyện còn có chi tiết được cho là nhảm nhí khi sự thay đổi đời của vợ chồng Mai Thị là do chữa được bệnh cho vua. Nhưng truyện không giải thích rõ lý do vua bị bệnh hay khỏi bệnh có liên quan đến bức tượng. Khi tượng bị đổ, vua bị ốm; khi tượng được dựng lên, vua khỏe mạnh.

Trong kho tàng truyện cổ Hải Phòng có nhiều câu chuyện hay, vậy tại sao lại phải dạy học sinh một câu chuyện vừa phản giáo dục, vừa mê tín, vừa phản khoa học và không chắc chắn là truyện cổ của Hải Phòng?

Cần xem xét và đánh giá lại

Ông Đỗ Văn Lợi, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng, người chủ biên cuốn Tài liệu Giáo dục địa phương Hải Phòng, cho biết sở đã nhận được phản hồi liên quan đến câu chuyện này.

Do đặc trưng của truyện cổ dân gian (tính truyền miệng, tính dị bản), một tác phẩm có thể được lưu truyền ở nhiều vùng miền khác nhau và được chỉnh sửa để phù hợp với địa phương. Vì vậy, để xác định rằng một tác phẩm văn học dân gian chỉ thuộc về một địa phương cụ thể là không phù hợp với đặc trưng của văn học dân gian này. Việc lựa chọn câu chuyện “Đồng tiền Vạn Lịch” để đưa vào chủ đề Truyện cổ Hải Phòng được dựa trên tiêu chí: truyện đã được lưu truyền và được người Hải Phòng kể từ lâu với đặc trưng của vùng sông nước biển cả, có nhiều thương thuyền qua lại buôn bán.

Bà Trần Thị Giang, chuyên viên Ngữ văn, Sở Giáo dục và Đào tạo, cho biết câu chuyện “Đồng tiền Vạn Lịch” đã được lưu truyền tại Hải Phòng từ rất lâu. Trong quá trình biên soạn sách, nhóm tác giả đã tìm hiểu và lắng nghe chia sẻ của các lão thành tại các huyện Vĩnh Bảo, Thuỷ Nguyên.

Cuốn tài liệu viết theo hướng mở. Mục tiêu của bài học là giúp học sinh nhận biết được một số yếu tố hình thức và nội dung của truyện cổ dân gian; bước đầu có kỹ năng đọc hiểu; có thái độ trân trọng, tự hào và ý thức gìn giữ, phát huy vốn truyện cổ dân gian Hải Phòng. Vì vậy, cái cốt lõi của bài dạy là giúp học sinh phát triển năng lực, phẩm chất. Trong tài liệu cũng liệt kê và định hướng học sinh tìm hiểu thêm những câu chuyện khác như Truyền thuyết về Nữ tướng Lê Chân, Sự tích đền Bà Đế…

Với tính giáo dục của câu chuyện, bà Giang cho rằng, khi đánh giá một tác phẩm văn học, cần có cái nhìn toàn diện (nghiên cứu vấn đề ở một thời điểm nhất định trong quá khứ hoặc hiện tại, đặc điểm của cùng thời đại đó). Nên tiếp cận văn bản theo đặc trưng của văn học nói chung và đặc trưng của thể loại nói riêng. Văn học phản ánh hiện thực cuộc sống và thực hiện chức năng giáo dục không chỉ thông qua những hình tượng nghệ thuật cao cả, mà ngay cả những hình tượng, chi tiết nghệ thuật phản ánh cái xấu, cái phản diện vẫn có ý nghĩa giáo dục.

Ông Hoàng Thị Hồng Thắm, Tiến sĩ văn học Dân gian, Khoa Ngữ văn – Khoa học xã hội, Trường Đại học Hải Phòng, cho biết: Việc cho rằng truyện “Đồng tiền Vạn Lịch” là của Hải Phòng là không đúng. Mặc dù, truyện đã được lưu truyền tại Hải Phòng, nhưng không hẳn đã là tác phẩm của địa phương, không thể đại diện cho đặc trưng của Hải Phòng.

Theo TS Thắm, Hải Phòng có nhiều tác phẩm mang tính địa phương như: truyện thần Điểm Tước Đại Vương, Quận He Nguyễn Hữu Cầu… và những tác phẩm này sẽ phù hợp hơn nếu được xem xét và cân nhắc để đưa vào chương trình giảng dạy.

Avatar of Đặng Cường
Đặng Cường là một tác giả nổi tiếng và tâm huyết với lĩnh vực giáo dục, công nghệ, ẩm thực, thời trang và phong thuỷ. Với hơn 10 năm kinh nghiệm trong ngành và một kiến thức sâu rộng về các lĩnh vực này, Đặng Cường đã đóng góp đáng kể vào sự phát triển và chia sẻ kiến thức với cộng đồng qua trang web Uuc.edu.vn.

Related Posts

Giải SGK Giáo dục quốc phòng 10 (Cánh diều) Bài 1: Một số nội dung điều lệnh quản lí bộ đội và điều lệnh công an nhân dân | Giải GDQP 10 Cánh diều

Giải GDQP 10 Cánh diều: Những điều cần biết về quy định quản lí bộ đội và công an nhân dân

Video sách giáo dục quốc phòng lớp 10 bài 1 Hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về một số nội dung quan trọng trong quy…

Giải Kinh tế và Pháp luật 10 Bài 1: Các hoạt động kinh tế cơ bản trong đời sống xã hội Kết nối tri thức

Giải Kinh tế và Pháp luật 10 Bài 1: Những Hoạt động Kinh tế Cơ bản Trong Xã hội

Video giáo dục kinh tế pháp luật 10 bài 1 Hầu hết chúng ta đều tham gia và trải nghiệm các hoạt động kinh tế hàng ngày…

THÔNG BÁO Tuyển sinh lớp 10, 11, 12 hệ Giáo dục thường xuyên năm học 2023-2024

Tuyển Sinh Lớp 10, 11, 12 Hệ Giáo Dục Thường Xuyên: Thông Báo Quan Trọng!

Trung tâm GDNN-GDTX Huyện Tây Sơn thông báo tuyển sinh lớp 10, 11, 12 hệ Giáo dục thường xuyên năm học 2023-2024. Đây là cơ hội tuyệt…

Giáo dục thể chất là gì? Tìm hiểu mục đích của giáo dục thể chất

Tìm Hiểu Mục Đích Và Tầm Quan Trọng Của Giáo Dục Thể Chất

Hiện nay, việc phát triển thể chất trong môi trường học tập của học sinh, sinh viên đã trở thành xu hướng phổ biến. Tăng cường hoạt…

Bộ đề thi học kì 1 môn Giáo dục địa phương lớp 6 năm 2023 – 2024: 4 Đề kiểm tra học kì I GDĐP lớp 6 (Có đáp án + Ma trận)

Bộ đề thi học kì 1 môn Giáo dục địa phương lớp 6 năm 2023 – 2024 gồm 4 đề thi, có đáp án, hướng dẫn chấm,…

Kế hoạch đi học năm 2023-2024 và lịch khai giảng mới nhất

Trải qua một kỳ nghỉ hè dài đầy vui vẻ, giờ đây là lúc chúng ta quay trở lại trường học. Kế hoạch và lịch khai giảng…