Mai-Thu Perret: Sự hài hòa giữa hiện thực và tưởng tượng

Mới đây, Mai-Thu Perret đã bất ngờ tự mình tạo ra một tác phẩm nghệ thuật mang tính cổ điển. Với chiều cao 5 feet, tượng đài này đã được trình diễn lần đầu tiên tại Triển lãm Nghệ thuật Frieze ở New York. Nó là một tác phẩm đặc biệt: một phiên bản cập nhật của nữ thần Diana, đứng thẳng lưng, được làm bằng gốm trừ bàn tay, được đúc tỉ mỉ từ đồng. Nhân vật nữ chất lượng mịn màng này mặc một chiếc váy dáng như áo choàng và đi giày thể thao, tạo ra một sự không hòa hợp. Nhưng chi tiết kỳ lạ nhất là tập hợp những cục thịt giống như vú xung quanh vùng bụng, một biểu tượng siêu thực rút ra từ nguồn gốc cổ xưa khác: Artemis của Ephesus, một vị thần sinh sản.

Điều Perret thấy bất ngờ không phải là những đặc điểm kỳ quặc của Diana. Đó là ý tưởng tạo ra một tượng đài truyền thống chính là điều gây ngạc nhiên. Trong hơn 20 năm làm nghệ thuật, nghệ sĩ người Thụy Sĩ này đã tránh né các phong cách hình tượng truyền thống, thay vào đó, ưu tiên những tác phẩm nghệ thuật tìm thấy và tùy thuộc vào các mô hình sáng tác nghệ thuật thông thường.

Để hiểu cách Perret đạt được hình ảnh phong phú như thế này, chúng ta cần quay lại nguồn gốc cuộc đời nghệ sĩ. Sinh ra ở Geneva từ bố mẹ Pháp và Việt Nam, cô theo học văn học tại Đại học Cambridge, nơi cô bị thu hút bởi viết và phê bình hiện đại. Cô ấy đặc biệt ấn tượng với quan điểm của T.S. Eliot (được đưa ra trong bài tiểu luận “Truyền thống và tài năng riêng”) rằng “thơ không phải là sự giải thoát cảm xúc, mà là sự trốn chạy khỏi cảm xúc; nó không phải là sự biểu đạt cá nhân, mà là sự trốn chạy khỏi cá nhân.” Perret còn nghĩ đến việc làm luận án sau đại học về lý thuyết thẩm mỹ của Theodor Adorno. Tuy nhiên, khi nhận ra rằng nhiều người bạn nghệ sĩ của mình có tự do mà không có ở giảng đường, cô đã quyết định chuyển sang nghệ thuật.

Tuy nhiên, cô không bỏ qua văn học; thay vào đó, cô đã tái chế nó như một khung tạo ra các tác phẩm hình ảnh. Chiến lược này đã tạo ra một tác phẩm quan trọng trong sự nghiệp, bắt đầu từ năm 1999, liên quan đến một thế giới tưởng tượng được gọi là “The Crystal Frontier” (một sự toàn nhúng đôi khi kể từ các tác phẩm của nghệ sĩ Robert Smithson và nhà văn J.G. Ballard, hai nhà tư tưởng về tương lai). Đặt trong vùng Nam Tây Hoa Kỳ cách đây khoảng một thế kỷ, câu chuyện viết – bao gồm thư từ, nhật ký, danh sách, báo cáo, và thậm chí là lời bài hát, tất cả được sáng tác bởi nghệ sĩ với những hình ảnh tưởng tượng khác nhau – tập trung vào một cộng đồng tư tưởng với “khuynh hướng siêu thần tâm linh”. Ở đó, phụ nữ của Perret kiếm sống bằng nhiều loại nghệ thuật và thủ công, tương tự như các cộng đồng mơ ước trong lịch sử như Shakers và Oneida Perfectionists.

“The Crystal Frontier” cũng cung cấp cho nghệ sĩ cơ hội tạo ra những tác phẩm nghệ thuật. Hoặc để họ được tạo ra: một Bộ ấm trà Mescaline (2002), dựa trên thiết kế Bauhaus, đã được cô ấy đặt hàng từ một người làm đồ gốm chuyên nghiệp. Các tác phẩm gốm trên bàn “25 Sculptures of Pure Self-Expression” (2003), một loạt tác phẩm được lấy cảm hứng từ nhiều nhân vật khác nhau, phần lớn là do Perret chế tác nhưng cũng có đóng góp từ một số người bạn, trong đó có một số nghệ sĩ.

Như nhà báo Hamza Walker đã chú ý, kịch bản “Crystal Frontier” không phải là một tài liệu hoàn chỉnh – nó là một kết hợp của những mảnh ghép không có câu chuyện liên tục. Một số văn bản tồn tại trong sự mâu thuẫn như nhau, giống như Rashomon. Ví dụ, người lãnh đạo của cộng đồng, Beatrice Mandell, viết rằng “sự tự do tuyệt vời nhất của chúng tôi nằm trong sự hòa hợp tuyệt đối giữa tay và mục tiêu điều khiển nó”, nhưng một thành viên vô danh khác khẳng định rằng Mandell “chỉ coi thường khách hàng tiềm năng của chúng tôi.” Cấu trúc đa giọng cũng cho phép Perret thể hiện các châm ngôn, như “người phụ nữ được tạo ra bởi phương Tây tư bản sẽ là cái đổ của nó” (một câu lấy từ Alexander Rodchenko).

Dù có những trò lừa dối tinh vi, “The Crystal Frontier” đã phục vụ Perret một cách rất thiết thực, cung cấp cho cô một khung tạo ra những tác phẩm đa dạng. Ví dụ, Pyramid of Love (2003) là chuồng thỏ, với những chú thỏ thực sự, ám chỉ kiến ​​trúc modul, một phương pháp quan trọng để công khai kiến ​​trúc hiện đại mơ ước xuyên qua không gian. Little Planetary Harmony (2006) là một ấm chén có thể đi vào được, được bọc nhôm, nhìn theo hướng của cửa hàng kim loại Bauhaus. Perret đã sử dụng công trình này như một bảo tàng nghệ thuật thu nhỏ, trình bày trong không gian cong bên trong một bộ tranh do các phụ nữ của cộng đồng sáng tạo. “Những người này đã có một cuộc sống nội tâm, văn hóa, và trí tưởng tượng”, cô nói trong một cuộc phỏng vấn, “vì vậy tôi cần làm nghệ thuật của họ, văn hóa tượng trưng của họ, cũng như thiết kế hữu ích của họ. Những gì bạn thấy là ‘sản xuất’ của họ, không phải của tôi.”

Cuối cùng, sự giả định “Crystal Frontier” bắt đầu mất đi sự thích thú của Perret. “Nó bắt đầu cảm thấy hẹp hòi. Tôi lo lắng về việc tạo ra nghệ thuật cho các nhà triển lãm”, cô nói, lo lắng rằng cô đã tạo ra một sự quyến rũ đùa cợt trong khán giả và nhà phê bình. Năm 2007, cô đã thoát khỏi những lời đồn đại đó với An Evening of the Book, cống hiến của cô trong Triển lãm Bienal Lyon. Sử dụng ảnh chụp tài liệu và những thiết kế bộ đồ còn tồn tại của Varvara Stepanova, nghệ sĩ đã tưởng tượng ra phiên bản riêng của sự kiện, được quay phim và chiếu lên các bức tường có giấy dán họa tiết của Stepanova. Bài thuyết trình của cô kết hợp cả hình ảnh của Chủ nghĩa xây dựng và kịch trường hàng ngày của Yvonne Rainer và những người khác liên quan đến Nhà thờ Judson Church vào đầu những năm 1960. Nhạc nền kết thúc được lấy từ một bản nhạc Perret đã tạo với nghệ sĩ Steven Parrino.

Trong An Evening of the Book, Perret một lần nữa tạo lập lại một quá khứ của một thế giới mơ ước thực sự. Khái niệm ban đầu của Stepanova là kịch tính hóa sự đối đầu giữa văn học truyền thống và cách mạng, với sự thắng lợi của cái sau – một chủ đề chính trị mạnh mẽ, gần như đem lại cảm giác thiêu đốt sách. Tuy nhiên, bản tái tạo của Perret có ý nghĩa ngược lại. Cô miêu tả vụ nổi loạn để thay đổi thế giới như một sự thèm khát, mong manh và có phần hài hước, được chuyển truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Lịch sử được xử lý một cách khách quan, như một lớp phủ sân khấu.

Thái độ tương tự được mở rộng đến cách Perret lựa chọn trang phục cho dự án này, khi cô làm chúng tự tay bởi một người thợ may ở Việt Nam. Nền kinh tế Cộng hòa xã hội chủ nghĩa nước này rõ ràng có chênh lệch lớn so với ước mơ tự thể hiện của người công nhân theo chủ nghĩa xây dựng. Bằng cách thể hiện sự khác biệt này trong dự án của mình, Perret đã tạo ra một điểm nghiêng tinh tế nhưng kiên quyết. “Tôi ước rằng mình có sự chắc chắn như Morris hoặc Rodchenko,” cô nói. “Tôi không hoàn toàn chắc chắn điều gì đúng và sai về sản xuất. Ngay cả việc làm gốm nông thôn với đất sét do chính tay đào của mình cũng có vấn đề chính trị. Vì vậy, tôi không tin vào việc lập trình của người làm. Tôi tôn trọng việc mọi người tin vào điều đó, nhưng cá nhân tôi không tin. Chúng ta không làm ở cùng một lĩnh vực công việc, một cách nào đó.”

Perret đã đặt đất sét – mà không có sự thần bí – ở vị trí trung tâm của tác phẩm nghệ thuật. Một bước ngoặt quan trọng trong sự nghiệp của cô là triển lãm “Country Life” của nghệ sĩ người Đức Rosemarie Trockel tại Galerie Barbara Gladstone ở New York vào năm 2006. (Trockel cũng được bao gồm trong Triển lãm nhóm “Makers and Modelers” tại Gladstone vào năm tiếp theo, một bước ngoặt trong việc đánh giá lại nghệ thuật gốm sứ.) Bị ấn tượng bởi tiềm năng của phương tiện này, Perret đã bắt đầu thực hiện những tác phẩm gốm lớn của riêng mình.

Đầu tiên trong số này là một loạt tác phẩm gốm sứ có tựa đề “Heart and Soul” (2007), bao gồm những tấm gạch đơn màu mang các biểu tượng lạ: một vòng chuột, một hàng búp bê, một sơ đồ huyền bí. Chúng giống như một câu đố mà không có khóa; Perret đã miêu tả chúng như “một danh sách cắt xén, một danh sách các hình dạng và biểu tượng với số lượng vô hạn các hoán vị và ý nghĩa.” Cảm giác không xác định này được tăng cường bất ngờ khi những tấm gạch bị nứt trong quá trình chế biến. Không có thời gian để làm lại các tác phẩm, Perret chỉ đơn giản vẽ vàng lên những vết nứt, một gợi ý rõ ràng đến phong cách kintsugi của người Nhật, mặc dù có thể còn gần hơn với việc Marcel Duchamp chấp nhận việc vỡ nát của mảng kính lớn của mình.

Trong khi Perret khá thích việc điều chỉnh phút cuối này, cô cảm thấy vui mừng khi Trockel kết nối cô với nhà chế tác gốm sứ hàng đầu Niels Dietrich ở Cologne khoảng 15 năm trước. Cô đã làm việc với anh từ đó, tạo ra một loạt tác phẩm tường gốm sứ đơn sắc thường mang các tiêu đề liên quan đến tính biên niên của cô, trong số đó có các câu nói Zen như If you are unclear about 3, 8, and 9, then about the world you will have many thoughts (2008) và From the start it is naturally so, it does not need any sculpting (2011).

Perret cũng đã mở rộng những biểu tượng mà cô khám phá trong “The Crystal Frontier”, tạo ra những tác phẩm đặc biệt như Flow My Tears (2011), một nhân vật có đầu làm bằng thủy tinh mạ và mặc một phiên bản tái hiện của chiếc váy hóa xương khung của Elsa Schiaparelli, và Les Guérillères (2016), một nhóm búp bê tên theo cuốn tiểu thuyết về một cuộc trả thù tưởng tượng của người phụ nữ Monique Wittig, với trang phục quân sự, một số có chấm bi giống như John Baldessari trên khuôn mặt trống rỗng. Những tác phẩm này nâng cao sự quan tâm lâu dài của Perret về vai trò của phụ nữ. Trang bị với súng tự động, tự tin thể hiện tư thế, các mẫu nguyên mẫu nữ quyền của cô hiện đại, mặc dù dường như tồn tại trong một thế giới khác ngoài thực tại của chúng ta.

Những người hàng xóm ưu tú của Perret dẫn chúng ta đến nữ thần sinh sản mới của cô, được trưng bày tại Triển lãm Nghệ thuật Frieze cùng với một phiên bản gốm sứ của cây hoa xác chết – cây thực vật khổng lồ, mùi hôi thối, có hình dạng như dương vật và nở ra mỗi thập kỷ một lần, mang lại sự kinh ngạc mỉa mai cho người nhìn tại các vườn thực vật trên toàn thế giới. Cả hai công trình, nhân vật và cây hoa (với màu sắc lâu đời được cho là giống như thi thể mục nát), gợi lên một thế giới của những giấc mơ Freud, hoặc có thể là cả một cơn ác mộng – dù sao thì, đó là một va chạm nguyên thủy của sự sống và cái chết. Vâng, Perret có một phong cách nghệ thuật có tính chất lý thuyết, hơi huyền bí. Nhưng dù thế nào, cô luôn tạo ra những hình ảnh mạnh mẽ. Ở đây có sự “thủ công” nhiều điều, không chỉ là lao động khéo léo mà còn là gợi ý về một thực hành thần bí hơn, được lưu giữ trong từ tiếng Anh “witchcraft” (phép thuật ma thuật), lịch sử có tính giới tính ngụ ý trong tác phẩm của Perret.

Trước nghệ thuật khái niệm, chúng ta đã có những bí ẩn của tâm linh. Liệu truyền thống này có thể đưa ra một mô hình tác giả thay thế khác không? Perret hoài nghi với ý niệm rằng các nghệ sĩ thực sự giúp đỡ thế giới bằng cách tiết lộ những sự thật ma thuật. Tuy nhiên, như cô nói một cách hay: “Có lẽ nếu ý nghĩa của một người tầm nhìn là được trải qua những lực lượng không phải là bạn, điều đó rất tuyệt đẹp.”

Avatar of Đặng Cường
Đặng Cường là một tác giả nổi tiếng và tâm huyết với lĩnh vực giáo dục, công nghệ, ẩm thực, thời trang và phong thuỷ. Với hơn 10 năm kinh nghiệm trong ngành và một kiến thức sâu rộng về các lĩnh vực này, Đặng Cường đã đóng góp đáng kể vào sự phát triển và chia sẻ kiến thức với cộng đồng qua trang web Uuc.edu.vn.

Related Posts

Luận giải tử vi trọn đời tuổi Kỷ Mùi 1979 nam mạng chi tiết nhất

Khi đọc về tử vi trọn đời tuổi Kỷ Mùi 1979 nam mạng, chúng ta có thể thấy rằng quý ông có bản tính phóng khoáng, liều…

Mệnh hoả nên đeo vòng tay màu gì

Màu sắc vòng tay phong thủy phù hợp với người Mệnh Hoả

Người có Mệnh Hoả nên đeo vòng tay màu gì? Khi chọn vòng tay phong thủy, bạn cần căn cứ vào màu sắc của Ngũ Hành. Với…

Đeo Hồ Ly: Bí Quyết Và Lưu Ý Cần Biết

Đeo Hồ Ly: Bí Quyết Và Lưu Ý Cần Biết

Hồ ly, linh vật phong thủy quan trọng, mang đến nhiều cơ hội tốt lành và sự thuận lợi trong cuộc sống hàng ngày. Nhưng để tận…

Tử Vi Tuổi Bính Tý Năm 2023 Nữ Mạng: Những Kỳ Vọng Và Thách Thức

Có thể bạn quan tâm Tại sao đặt hình thờ phạm 4 đại kỵ này có thể gia đạo suy tàn? Đá phong thủy cho người sinh…

Tử vi tuần mới (8/1 – 14/1): Top 4 con giáp may mắn nhất tuần, công việc thuận lợi, tình duyên suôn sẻ

Mỗi tuần đều mang đến cho chúng ta những cơ hội và thách thức mới. Vậy con giáp nào sẽ được may mắn hơn trong tuần này?…

Tử vi vui hôm nay ngày 28/1/2024: 12 con giáp sẵn sàng thay đổi

Dưới đây là những dự đoán tử vi mang tính tham khảo về cuộc sống, công việc và tình yêu của 12 con giáp ngày hôm nay,…