Lịch Ta, Lịch Tàu và Tết Mậu Thân

Lịch Ta, Lịch Tàu và sự khác biệt

Đoan Hùng

Ngày 8/8/1967, chính phủ VNDCCH ra quyết định cải cách âm lịch. Nhờ cải cách đó, tết Mậu Thân ở miền Bắc đến sớm hơn miền Nam (theo lịch cũ) một ngày (29/1/68 và 30/1/68). Vào đêm 30 tết Mậu Thân, quân đội cộng sản tổng tấn công trên khắp miền Nam, trong khi đó ở miền Bắc đã mồng một tháng giêng theo lịch cũ. Hai sự kiện này được sử gia Trần Gia Phụng liên kết lại trong bài viết “Lịch và Thơ giết người”. Ông đã chứng minh rằng sự cải cách lịch là một âm mưu quân sự nằm trong kế hoạch tổng tấn công này. Ông cho rằng “sự tính toán” của các lịch gia Hà Nội là “sai quy luật thiên nhiên” và “nói trắng ra, nhà cầm quyền Bắc Việt ra lệnh cho Nha Khí tượng Hà Nội là phải bớt đi ngày năm Đinh Mão để Tết Mậu Thân ở Bắc Việt sớm hơn một ngày ở Nam Việt theo lịch cũ”. Từ đó, nhiều sự kiện nhỏ nhặt, như quyết định số 121/CP, được sử gia Trần Gia Phụng xem là “nha khí tượng sợ trách nhiệm về sau này trước lịch sử”, hoặc việc sửa lịch do Nguyễn Xiển chỉ đạo được ông khẳng định là nhằm mục đích trút trách nhiệm: “nếu có gì bất lợi phát hiện, thì Nguyễn Xiển và đảng Dân Chủ phải chịu trách nhiệm chứ Hồ Chí Minh và đảng Lao Động không dính dáng đến việc sửa lịch”. Việc sửa lịch theo sử gia Trần Gia Phụng “còn gây những ảnh hưởng tai hại về sau này..” vì “..Việt Nam là một nước nông nghiệp. Đối với nhà nông Việt Nam, sự ghi chép lịch không đúng với quy luật thiên nhiên, đưa đến việc dự đoán sai thời tiết, gây trở ngại và thiệt hại lớn lao cho nông dân”.

Muốn hiểu Hà Nội làm thế nào để “ăn gian mất một ngày” và “dối trời” ra sao, chúng ta nên tìm hiểu sơ qua về lịch nói chung và lịch pháp Á Đông nói riêng cũng như mối liên hệ của nó đối với thời tiết và sự vận chuyển của thiên thể.

1. Đôi nét khái quát về lịch

Như chúng ta đã biết, đời sống của con người gắn bó mật thiết với sự thay đổi của thời tiết và hiện tượng thiên nhiên khác nhau. Việc sắp xếp thời gian theo một quy ước nào đó, hợp với quy luật thiên nhiên, được ghi chép và sắp xếp thành lịch. Qua lịch, chúng ta có thể biết được thời gian, tháng, năm và dự đoán các biến cố thiên văn.

Tuy nhiên, việc tạo lập lịch không phải là điều đơn giản. Trái đất xoay một vòng quanh mặt trời mất 365.2422 ngày, trong khi mặt trăng xoay quanh trái đất mất 29.530588 ngày. Vì vậy, không thể có một quy tắc cứng nhắc cho việc định nghĩa thời gian trong lịch. Các quy tắc cần phải được sắp xếp sao cho lịch không sai lệch quá nhiều so với thiên nhiên. Đây là lý do tại sao cần có các quy tắc như “năm nhuận” hoặc “tháng nhuận” để điều chỉnh lịch theo quy luật tự nhiên.

2. Năm, Tháng, Ngày, Khí trong âm lịch

Trong âm lịch, năm và tháng thể hiện sự vận chuyển của trái đất quanh mặt trời và mặt trăng quanh trái đất. Các điểm quan trọng trong lịch là các đỉnh điểm quan trọng của sự vận chuyển này, gọi là khí. Các điểm khí phân chia thời tiết, trong khi các điểm trung phân chia thời gian. Qua sự kết hợp của các khí và trung khí, chúng ta có thể biết thời tiết và sự vận chuyển của trái đất.

Tháng trong lịch âm chỉ thính “chừng chừng đại khái”. Thực tế, chỉ có tháng 11 (tháng Tý) có thể nói là khớp với thời tiết, khi ngày đông chí luôn nằm trong tháng Tý. Quy luật nhuận cũng có vai trò quan trọng trong việc căn chỉnh lịch theo thời tiết. Nếu tháng nhuận rơi vào tháng 11 hoặc 12, thì tháng đó sẽ trở thành tháng giả-nhuận và chuyển đến năm sau.

3. Sự khác biệt giữa Lịch Ta và Lịch Tàu

Lịch Ta và Lịch Tàu có một số khác biệt nhất định. Lịch Ta được sử dụng từ năm 1813, trong khi lịch Tàu sử dụng trước đó không phải là lịch pháp. Mặc dù Lịch Ta và Lịch Tàu tồn tại sự khác biệt nhưng đều được xây dựng dựa trên quy luật thiên nhiên. Lịch pháp quy định rõ ràng và trái ngược với lịch Tàu, vì vậy việc sử dụng múi giờ thứ 7 cho lịch Việt là hợp lý và không có gì sai với thiên nhiên.

4. Nhận xét

Cả “mới” và “cũ” đều có những khác biệt với thời tiết, vì việc xác định lịch phụ thuộc vào điểm quan sát. Việc thay đổi điểm quan sát không phải là điều gây chệch lịch. Trung Hoa đã thay đổi điểm quan sát từ năm 1929 và vẫn đảm bảo tính đúng đắn của lịch. Mỗi lịch có những đặc điểm riêng và không sai lệch với thiên nhiên. Ta chỉ cần biết đọc lịch một cách chính xác và sử dụng nó cho mục đích phù hợp.

Mặc dù lịch Ta và lịch Tàu có khác biệt, chúng vẫn được xây dựng dựa trên lịch pháp và quy luật thiên nhiên. Chúng ta không nên căng thẳng về việc chênh lệch giữa hai lịch mà cần tôn trọng và hiểu rõ quy luật của từng hệ thống lịch.

Đoan Hùng

Avatar of Đặng Cường
Đặng Cường là một tác giả nổi tiếng và tâm huyết với lĩnh vực giáo dục, công nghệ, ẩm thực, thời trang và phong thuỷ. Với hơn 10 năm kinh nghiệm trong ngành và một kiến thức sâu rộng về các lĩnh vực này, Đặng Cường đã đóng góp đáng kể vào sự phát triển và chia sẻ kiến thức với cộng đồng qua trang web Uuc.edu.vn.

Related Posts

Xem Tử Vi Trọn Đời Theo Ngày Tháng Năm Sinh | Bói Tử Vi Miễn Phí

Tử Vi Trọn Đời Theo Ngày Tháng Năm Sinh | Xem Tử Vi Miễn Phí

Vận mệnh của mỗi người dựa trên sự cân bằng giữa yin và yang – ngũ hành tương sinh tương khắc. Mỗi người sẽ có một tuổi…

Xem tử vi 12 con giáp mới nhất hôm nay 2023

Xem tử vi hôm nay của 12 con giáp sẽ giúp bạn biết về tình trạng tài chính, tình cảm, sức khỏe, công việc và vận may…

Bí ẩn tính cách con người qua ngày sinh (Kỳ cuối)

Trong phần cuối cùng của chuỗi bí ẩn tính cách con người qua ngày sinh, chúng ta sẽ tìm hiểu về các ngày sinh từ 25 đến…

Tử vi tháng 11 Âm lịch, 3 con giáp có chuyển biến lớn trong sự nghiệp

Tử vi tháng 11 Âm lịch, 3 con giáp có chuyển biến lớn trong sự nghiệp

Tháng 11 Âm lịch đang đến và mang theo những thay đổi lớn trong cuộc sống của mỗi người. Dù là may mắn hay rủi ro, tất…

Mai-Thu Perret: Sự hài hòa giữa hiện thực và tưởng tượng

Mới đây, Mai-Thu Perret đã bất ngờ tự mình tạo ra một tác phẩm nghệ thuật mang tính cổ điển. Với chiều cao 5 feet, tượng đài…

Tử vi vui 12 con giáp hôm nay ngày 19/12/2023: Thìn cẩn thận, Dần quyết đoán

Dưới đây là những chia sẻ, dự đoán mang tính tham khảo, chiêm nghiệm về cuộc sống, công việc và tình yêu của 12 con giáp hôm…